گوجه‌فرنگی یکی از محصولات مهم و پرکاربرد در کشاورزی است که در بسیاری از مناطق ایران به میزان گسترده‌ای کشت می‌شود. در فرآیند رشد و توسعه گوجه‌فرنگی، تأمین نیازهای مغذی گیاه از جمله کلسیم امری بسیار حیاتی و اساسی است.
کلسیم در تقویت ساختار سلولی، افزایش مقاومت در برابر بیماری‌ها و بهبود رشد و توسعه گوجه‌فرنگی و جلوگیری از عارضه پوسیدگی گلگاه و افزایش عمر انبارداری گیاه تأثیرگذار است. گرچه آب آبیاری و خاک، حاوی مقادیر زیادی از کلسیم هستند اما به دلیل نیاز بالای گوجه فرنگی به‌ویژه گوجه فرنگی گلخانه‌ای باید از کوددهی کلسیم استفاده کرد.
کود کلسیم برای گوجه فرنگی، نقش مهمی در پشت سر گذراندن موفقیت‌آمیز دوره رشد و نمو میوه دارد و در صورت کمبود کلسیم گیاه دچار پوسیدگی گلگاه شده و در نتیجه کیفیت میوه‌ها و عملکرد گوجه فرنگی به شدت کاهش می‌یابد.
کمبود کلسیم در خاک نیز باعث سفت شدن خاک و کاهش تهویه آن می‌شود و توانایی ریشه برای جذب و انتقال مواد غذایی کاهش می‌یابد.
با استفاده از کود کلسیم برای گوجه فرنگی علاوه بر تامین نیاز گوجه فرنگی، از بروز آفات و بیماری‌ها در گیاه نیز جلوگیری می‌شود. کلسیم همچنین باعث کاهش تولید هورمون اتیلن در گوجه فرنگی شده و با جلوگیری از رسیدگی زودرس میوه، عمر انبارداری را افزایش می‌دهد.
علائم کمبود کلسیم در گوجه فرنگی چیست؟
وجود کلسیم در ساختمان دیواره سلولی گوجه فرنگی لازم است. حدود ۹۰ درصد کلسیم موجود در گیاه در دیواره سلولی ذخیره می‌شود و نقش متصل کننده اجزای سلول به یکدیگر را بر عهده دارد.
در صورت بروز کمبود کلسیم در گوجه فرنگی، بافت‌های جدید به‌خوبی توسعه نیافته و عملکرد گیاه کاهش می‌یابد . با توجه به نقش مهم کلسیم در محکم شدن دیواره سلولی، در صورت کمبود کلسیم در گوجه فرنگی، ماندگاری میوه بعد از برداشت و در طول حمل و نقل کاهش پیدا می‌کند.
کلسیم همچنین عنصری کلیدی در سفت شدن بافت میوه گوجه فرنگی است و از پیری زود هنگام برگ‌ها جلوگیری می‌کند. عنصر کلسیم باعث افزایش مقاومت میوه در برابر استرس‌های محیطی، آفات و بیماری‌ها شده و خاصیت انبارداری آن را بهبود می‌بخشد.
کمبود کلسیم در گوجه فرنگی بیشتر در میوه رخ می‌دهد زیرا انتقال کلسیم از طریق آوندهای چوبی صورت می‌گیرد و با توجه به تبخیر کم میوه‌ها، میوه‌ها دچار کمبود کلسیم می‌شود.
حدود ۵ درصد کلسیم مصرفی گیاه وارد میوه می‌شود، بنابراین کمبود کلسیم به ویژه در مرحله رشد در میوه‌ها اتفاق می‌افتد و باعث نکروز انتهای گوجه فرنگی شده که به آن سوختگی گلگاه نیز می‌گویند.
از دیگر نشانه‌های کمبود کلسیم در گوجه فرنگی می‌توان به چروکیده شدن مناطق رشد جدید و مرگ نقطه‌های رشدی در ریشه و اندام هوایی اشاره کرد.
برگ‌های گیاهچه نیز بدشکل شکل شده و به رنگ زرد قهوه‌ای یا بنفش در حاشیه برگ‌ها در می‌آیند و دچار سوختگی می‌شوند. در گیاهان بالغ نیز حاشیه برگ‌های جوان و فضاهای بین رگ برگی به رنگ قهوه‌ای در می‌آید.
با ادامه کمبود کلسیم نقاط رشدی از بین می‌روند و جوانه‌های گل تکامل نمی‌یابند. کمبود کلسیم همچنین می‌تواند باعث شود که گیاهان گوجه‌فرنگی به کندی رشد کنند و ظاهرشان کوتاه‌تر باشد. علاوه بر این، برگ‌ها نه تنها کوچک‌تر بلکه ضعیف‌تر شده و ساقه‌های گیاه مستعد شکستن می‌شوند.
برای رفع کمبود کلسیم توصیه می‌شود مصرف کودهای کلسیم برای گوجه فرنگی را در دستور کار خود قرار دهید.
علت کمبود کلسیم در گوجه‌فرنگی
مهمترین عوامل موثر در بروز و شدت گرفتن کمبود کلسیم در محصول گوجه فرنگی، شوری خاک، شرایط اقلیمی و مدیریت نامناسب آبیاری است.
تنش شوری و خشکی، دمای بالا، مصرف بیش از حد کودهای حاوی نیتروژن و غلظت بالای پتاسیم و منیزیم در گوجه فرنگی، ریشه‌های آسیب‌دیده و همچنین نوع رقم گوجه فرنگی نیز در کمبود کلسیم و بروز اختلال پوسیدگی گلگاه موثرند.
کلسیم نقش مهمی در کنترل شوری و تاثیرات منفی آن در گوجه فرنگی دارد. همانطور که اشاره کردیم افزایش شوری باعث بروز عارضه‌ای به نام پوسیدگی گلگاه در گوجه فرنگی می‌شود.
در شرایط مرطوب و سرد نیز برگ گوجه فرنگی جمع می‌شود و ممکن است با کمبود عناصر غذایی اشتباه گرفته شود. در واقع افزایش رطوبت باعث پیچیدگی برگ، پوسیدگی گلگاه و کاهش انتقال کلسیم به برگ‌ها و میوه‌های گوجه فرنگی می‌شود.
در این شرایط توصیه می‌شود از محلول پاشی کود کلسیم برای گوجه فرنگی استفاده کنید و اقدام به تهویه اصولی و سریع گلخانه و همچنین تنظیم شرایط محیطی کنید.
نحوه مصرف کود کلسیم برای گوجه فرنگی
می‌توان از کود مایع کلسیم برای گوجه فرنگی به دو روش محلول پاشی و آبیاری استفاده کرد.
- آبیاری
به منظور کود آبیاری باید مقدار مناسبی از کود مایع کلسیم برای گوجه فرنگی را از طریق شبکه آبیاری وارد مزرعه گوجه فرنگی کنید. از مزایای این روش می‌توان به کاربرد یکپارچه و جذب و اثرگذاری کود در طولانی مدت اشاره کرد.
- محلول پاشی
به منظور محلول پاشی باید مقدار مناسبی از کود کلسیم را با آب ترکیب کنید و سپس با استفاده از دستگاه‌های سمپاشی، محلول مورد نظر را روی شاخ و برگ بوته‌های گوجه فرنگی اسپری کنید تا از طریق روزنه‌های برگ جذب گیاه شود. رفع سریع کمبود کلسیم و جذب بالا از مزایای این روش است.
زمان مصرف کود کلسیم در گوجه فرنگی
می‌توانید در مراحل مختلف رشد گوجه فرنگی از جمله استقرار اولیه ریشه بعد از کاشت گوجه فرنگی
رشد رویشی، مرحله تولید مثل و مرحله تکامل و بلوغ میوه از کود کلسیم برای گوجه فرنگی استفاده کنید.
همچنین توصیه می‌شود بعد از برداشت محصول و همراه با کوددهی زمستانه کود کلسیم برای گوجه را اعمال کنید. درصورتی که کود کلسیم را با مقداری کود آمینو اسید برای گوجه فرنگی ترکیب کنید، بازدهی کوددهی افزایش پیدا خواهد کرد.
نتیجه : استفاده از کود کلسیم برای گوجه‌فرنگی اثرات بسیار مفیدی بر روی رشد و توسعه این گیاه دارد. حضور کلسیم به عنوان یکی از عناصر مغذی میکرو در خاک و گیاه، باعث افزایش تقویت ساختار سلولی، کاهش ابتلا به بیماری‌ها، افزایش تعداد گل‌ها و کیفیت میوه‌ها و همچنین افزایش مقاومت گوجه‌فرنگی در برابر شرایط محیطی نامساعد می‌شود.
بنابراین، استفاده مناسب و بهینه از کود کلسیم می‌تواند به تولید محصول بهتر، افزایش بازده و سوددهی بیشتر برای کشاورزان منجر شود.